ظروف پلی استایرنی يك‌بار مصرف: بيماري‌زا يا سالم

۱۳۸۸/۰۱/۱۸


ظروف پلی¬استایرنی يك‌بار مصرف: بيماري‌زا يا سالم
مقدمه
مهاجرت ترکیبات با جرم مولکولی کم از درون بسته¬بندی¬های مواد غذایی به درون محتویات آن¬ها، مسئله¬ای است که توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. در این میان مسئله¬ی مهاجرت تکپار استایرن در بسته‌بندی‌های پلی استایرنی مواد غذایی که امروزه به طور گسترده¬ای مورد استفاده قرار می¬گیرند، موضوعی است که اهمیت زیادی یافته است. صرف¬نظر از مسایل زیست¬محیطی و بازیافت پلی¬استایرن، که خود نیازمند بحث جداگانه¬ای می¬باشد، موضوع زیان¬آور بودن ظروف پلی¬استایرنی در کاربردهای مواد غذایی مسئله¬ای است که در سرتاسر جهان موافقان و مخالفان بسیاری دارد. برای نمونه در ایالت هاوایی در سال 2008 استفاده از ظروف پلی¬استایرنی به دلیل خطر آن بر سلامت افراد و همچنین به دلیل مسایل زیست¬محیطی ممنوع شده است]4[. در این مقاله سعی بر آن است تا با ارزيابي علمي دیدگاه¬های موجود به این سوال پاسخ داده شود که آیا استفاده از ظروف پلی¬استایرن در کاربردهای مرتبط با مواد غذایی اثر زیان‌آوری بر سلامت انسان دارد یا خیر. بررسی سمیت تکپار استایرن نشان می¬دهد که این ماده موجب سوزش چشم، گلو و پوست می¬شود و حتی در صورت قرار گرفتن در محیطی با مقدار 5000 ppm استایرن به مدت یک ساعت می¬تواند خطر کما و مرگ را به دنبال داشته باشد. هم‌چنین مطالعات نشان می¬دهد که استایرن در عملکردهای عادی هورمون اختلال ایجاد می¬کند که این امر می¬تواند منجر به مشکلات تیروئید و نیز دیگر مسائل مربوط به هورمن، مانند سرطان سینه و سرطان پروستات شود]2[. هم‌چنین در معرض‌قرار گيري طولانی مدت با مقادیر کمی از استایرن می¬تواند موجب موارد زیر شود:
• کم شدن تعداد پلاکت¬ یا مقدار هموگلوبین خون
• ناهنجاری¬های کروموزومی و لنفاوی
• اثرات مخدر اعصاب به دلیل تجمع استایرن درون بافت مغز، نخاع و اعصاب پیرامونی که در نهایت منجر به خستگی، عصبانیت، خواب ناآرام و دیگر مشکلات سلسله¬ی اعصاب می-شود.
البته توجه به دو نکته لازم به نظر می¬رسد: نخست آن¬که مهاجرت استایرن به درون غذا از ظروف پلی-استایرنی تنها منبعی نیست که موجب ورود ناخواسته¬ی استایرن به درون بدن می¬شود، منابع دیگری مانند پرکننده¬های دندانی، محصولات کشاورزی، افزودنی¬های مواد غذایی، هوای آلوده یا دود سیگار از دیگر مواردی هستند که موجب ورود استایرن به درون بدن می¬شوند. نکته¬ی دیگر آن¬که باید توجه داشت که به دلیل بوی بسیار شدید و زننده¬ی استایرن، حتی اگر در نهایت ثابت شود که استایرن در زیر حد مشخصی بی¬خطر است، در صورت آلودگی مواد غذایی به آن به طور طبیعی توسط مصرف¬کننده کنار گذاشته خواهد شد. Miltz و همکارانش در تحقیقی که در سال 1980 انجام داده شد، نشان دادند که وجود استایرن در ماده¬ی غذایی –برای نمونه خامه‌ي ترش- حتی به مقدار کمی مانند 5 ppb نیز قابل حس کردن و شناسایی است. بحث در ادامه برای یافتن پاسخ به سوال میزان مهاجرت استایرن از ظروف پلی¬استایرنی به یکی از کار¬های انجام شده در این زمینه می¬پردازیم ]1[. J. Miltz و V. Rosen-Doody در سال 1984 تحقیقی را در مورد مهاجرت تکپار استایرن از درون ظروف بسته¬بندی پلی¬استایرنی به مواد غذایی درون آن¬ها انجام دادند. در این تحقیق میزان استایرن در دو نوع ظرف پلی¬استایرنی از گونه¬ غذایی آزمایش شده است: (1) ظرف ماست (2) ظرف پنیر خامه‌اي پر چرب (9%). مقادیر پلی¬استایرن باقی‌مانده نمونه¬ها در جدول 1 داده شده است.
جدول 1- غلظت¬های استایرن باقیمانده در ظرف¬های پلی¬استایرنی
]1[ نوع بسته¬بندی درصد استایرن باقی‌مانده
ظرف پنیر (1) 0.090
ظرف ماست (2) 0.091
ظرف پنیر (2) 0.078
ظرف ماست (2) 0.032
ظرف ماست (3) 0.110
مقادیر 1،2، و 3 بیانگر بسته¬بندی¬های تولید شده در زمان¬های مختلف است. موسسه‌ي غذا و داروي آمريكا (Food and Drug Administration) در سال 1977 میزان استایرن باقی‌مانده¬ی مجاز در بسته¬بندی¬های مواد غذایی از جنس پلی¬استایرن را برای مواد غذایی چرب %0.5 (برابر ppm5000) و برای غذاهای بر پایه¬ی آب %1 اعلام کرده است. بر این اساس مشخص است که مقادیر به دست آمده در جدول 1 بسیار کمتر از مقدار مجاز اعلام شده، می¬باشد. مهاجرت استایرن به میزان چربی غذای موجود در ظروف یا ظرف¬های پلی استایرنی نیز بستگی دارد، هر اندازه میزان چربی بیشتر باشد، میزان مهاجرت به درون غذا نیز بیشتر خواهد شد. در نتیجه غذاهای اصلی، سوپ یا نوشیدنی¬هایی که چربی بیشتری دارند، مقدار استایرن بیشتری را نسبت به آب از درون ظروف پلی استایرنی جذب می¬کنند]2[. هم‌چنین وجود ترکیباتی مانند الکل و اسید یا داغ بودن نوشیدنی یا ماده¬ی غذایی بر سرعت مهاجرت استایرن می¬افزاید. برای بررسی اثر دما روی مهاجرت استایرن آزمایش¬هایی طراحی شده است[ همان¬طور که از منحنی¬های نظري و تجربی مهاجرت به خوبی روشن است با افزایش دما، سرعت مهاجرت استایرن بیشتر می¬شود که دلیل آن برهمکنش ضعیف¬تر تکپار و بسپار و افزایش حلالیت استایرن است. از این نمودارها می¬توان نتیجه گرفت که گرم کردن ماده¬ی غذایی درون ظروف پلی-استایرنی و یا قرار دادن آن درون مایکروویو به دلیل افزایش احتمال مهاجرت استایرن، صحیح نیست. مقدار استایرن مهاجرت یافته پس از گذشت 16 هفته در دمای 15 و 35 درجه¬ی سانتی¬گراد برای ظرف پنیر بین 6-10×20 و 6-10×70 گرم و برای ظرف ماست بین 6-10×28 و 6-10×95 گرم است. با وجود رفتار مشابه در دو ظرف پلی‌استایرنی در برابر دما، اختلاف ساختار و ترکیب دو گونه¬ی پلی¬استایرن موجب بروز تفاوت در میزان مهاجرت استایرن شده است. به علاوه همان¬طور از شکل¬های 1 تا 3 مشخص است، منحنی¬های نظري مهاجرت استایرن بر منحنی¬های تجربی منطبق نیستند که موجب کمتر تخمین زدن مقدار استایرن موجود می‌شوند. دلیل این اختلاف به فرض در نظر گرفته شده در طی محاسبات نظري برمی¬گردد که مقدار ضریب نفوذ تکپار در بسپار و ضریب توزيع ماده¬ی مهاجرت‌کننده در سامانه¬ی بسپار- فاز تماسی، ثابت در نظر گرفته شده است. نتایج تحقیق¬های انجام شده در این مورد نشان می¬دهد که بر خلاف فرض انجام شده این دو ضریب ثابت نیستند. با کاهش غلظت اولیه¬ی تکپار استایرن به دلیل افزایش برهمکنش تکپار-بسپار در محل¬های فعال، از ضریب نفوذ کاسته و بر ضریب توزيع افزوده می¬شود. به علاوه تورم بسپار در مجاورت روغن و مواد چرب که موجب افزایش ضریب نفوذ می¬شود را نیز می¬توان دلیل محتمل دیگری برای اختلاف نمودارهای تجربی و نظري به شمار آورد.
نتیجه:
از تحقیق انجام شده می¬توان نتیجه گرفت که میزان استایرن باقیمانده در بسته¬بندی¬های پلی‌استایرنی کمتر از حد مجاز اعلام شده است و از این رو استفاده از بسته¬بندی¬هایی از جنس پلی¬استایرن در کاربردهای مواد غذایی خطری براي سلامت مصرف‌كنندگان در پی ندارد. در واقع به‌رغم مخالفت¬های موجود مبنی بر عدم استفاده از محصولات پلی¬استایرنی در کاربردهای غذایی، تاکنون هیچ دلیل علمی محکمی برای رد کردن استفاده از محصولات پلی¬استایرنی در کاربردهای مرتبط با مواد غذایی وجود ندارد و مبتني بر پژوهش‌هاي موجود به نظر می¬رسد مطالبی که در رد استفاده از ظروف‌ يك‌بار مصرف پلی¬استایرنی بیان می¬شود، غیرعلمی و بی¬اساس است.

واژه‌نامه

تكپار: monomer

بسپار: polymer

مهاجرت: migration

سميت: toxicity


تهيه‌كننده: مهندس مرضيه رياحي‌نژاد
» ادامه مطلب

افزودني هاي مورد نياز براي افزايش سختي ،مقاومت حرارتي و فرايند پذيري

۱۳۸۸/۰۱/۱۷



افزودني هاي مورد نياز براي افزايش سختي ،مقاومت حرارتي و فرايند پذيري
زيست‌بسپارها مانند ديگر پلاستيک‌ها براي تقويت خواص فيزيکي و فرايندپذيري بهتر نياز به انواع افزودني دارند. از لحاظ کارائي اين پلاستيک‌ها مقاومت ضربه و مقاومت حرارتي کمي دارند و از طرف ديگر از نظر فرايندپذيري معمولا به افزايش استحکام مذاب و در برخي موارد به افزايش پايداري گرمائي و روان‌سازي بيشتر براي جلوگيري از چسبندگي به قالب‌ و داي نياز دارند.

چشم انداز پيچيده بازار

هم اکنون تحقيقات گسترده‌اي براي افزودني‌هاي مورد نياز چندين زيست‌بسپار که از تخريب ميکروبي ني‌شکر و نشاسته به دست مي‌آيند ، در جريان است . شناخته‌شده ترين نوع اين بسپارها پلي‌لاکتيک اسيد PLA) ( توليدي شرکت NatureWorks مي‌باشد. هم‌چنين مي‌توان محصولاتي از قبيل پلي‌هيدروکسي‌آلکانوآت‌ها (PHAs) را نام برد که از خانواده پلي استرها هستند و شامل پلي هيدروکسي‌بوتيرات (PHB)و پلي هيدروکسي بوتيرات- ولرات (PHBV) می باشد،اين ماده توسط شرکت‌هاي Metabolix، Meredian و China’s Tianan Biologicبه بازار عرضه شده است. البته انواع ديگر مصنوعي و غيرقابل تجديدبسپارهاي زيست تخريب پذير مانند PHPوPHPV توسط Novomer و کوپلي استر Ecoflex از شرکت BASF و پلي گلوتاميك اسيد (PGA) Kuredux توليدي شرکت Kureha PGA LLCبه بازار عرضه شده است. به جز بسپارهاي ذکر شده گروه کاملا متفاوتي از بسپارهاي زيستي نيز به بازار عرضه شده است: بسپارهاي پايه نشاسته‌اي توليدي Novamont’s Mater-biو resins from Plantic in Australia بسپارهاي گرمانرم پايه نشاسته‌اي به صورت مخلوط با ساير مواد نيز موجودند مانند مخلوط با PLA از شرکتCereplast و همراه پلي‌اتيلن و پلي پروپيلن از شرکت Cereplast و Cerestech و يا مخلوط با Ecoflex توليد Novament.. يکي از مشکلات اساسي توليدکنندگان افزودني‌هاي بسپارهاي زيستي در دسترس نبودن تعداد زيادي از اين بسپارهاست. اکثر اين بسپارها در مرحله تحقيقات آزمايشگاهي هستند و يا برخي ديگر به علت تقاضاي بالاي بازار(مانند PLA) توسط شرکت‌هاي بزرگ پيش خريد مي‌شوند، بعضي از توليد‌کنندگان افزودني از شرايط سخت به دست آوردن چند گرم از بسپار براي آزمايش صحبت مي‌کنند. يکي ديگر از مشکلات توليد کنندگان افزودني مسئله محل تمرکز تحقيقات در بخش تحقيقات و توسعه شرکت است که کاملا روشن نيست. Lee Rieth مديرفروش بين المللي شرکت Milliken Chemical مي‌گويد : اين شرکت مدت‌هاست انواع تجاري و تحقيقاتي افزودني‌هاي هسته‌زا را مورد بررسي قرار داده تا قابليت‌هاي بالقوه مصرف آنها را در بسپارهاي زيستي در جهان تعيين کند. مسئله اصلي بر سر ميزان امکانات و منابعي است که بايد به اين بخش بسيار کوچک بازار تخصيص داده شود، حتي در صورتي که بسپارهاي زيستي بتوانند در آينده به اندازه پيش‌بيني شده رشد کنند و بازار مصرفي آنها 5 برابر مقدار کنوني شود ، باز هم بازار افزودني‌هاي اين بسپارها به نسبت کوچک خواهد بود. به گفته Jim Gray مدير بخش گسترش تجارت بسپارهاي زيستي شرکت PolyOne چشم‌انداز پيش رو بسيار پيچيده است و اهداف محيط زيستي بايد تعيين و تعريف شود و با توجه به اين اهداف نوع خاصي بسپار زيست‌تخريب پذير انتخاب شود. از يک طرف ما مواد زيستي مانند PLA ، PHA و پلاستيك‌هاي پايه نشاسته اي داريم و از طرف ديگر بسپارهاي زيستي بدون پايه طبيعي (سنتزي) مانند Ecoflex در بازار موجود است که براي افزايش فرايند‌پذيري و خواص فيزيکي با بسپارهاي طبيعي مخلوط شده است و هم‌چنين بسپارهاي شناخته شده‌اي مانند PE و PVC که توسط گروه‌هايي تخريب‌پذير شده‌اند. افزودني‌هاي مورد استفاده در بسپارهاي زيستي به سه دسته تقسيم‌بندي شده‌اند:گروه اول شامل افزودني‌هاي رايجي مي‌شود که اثر سويي روي سلامت انسان و يا محيط زيست نداشته باشند و با استانداردهاي تخريب در خاک تقابل نداشته باشند. گروه دوم افزدوني‌هاي تجديدپذير هستند که از منابع طبيعي تهيه شده‌اند که البته اين مواد لزوما قابل تخريب در طبيعت نيستند و براي محصولات با عمر طولاني کاربرد دارند و دسته سوم افزودني‌هايي هستند که هم تجديدپذير و هم تخريب‌پذير در طبيعت هستند و براي محصولات يکبار مصرف و با عمر کوتاه مناسبند.

علاقه روزافزون به مواد تجديدپذير

وقتي افزودني‌هاي لازم به بسپارهاي زيستي1 و يا پلاستيک‌هاي طراحي شده براي تخريب در خاک اضافه مي‌شوند اين مواد بايد شرايط استاندارد را براي پلاستيک‌هاي تخريب‌پذير به دست آورند. از جمله اين استانداردها مي‌توان به D6400 ASTM و EN13432 اشاره کرد. اگر چه به نظر مي‌رسد امروزه صنعت شاهد تغيير مسير بازار مصرف از مواد تخريب‌پذير4 به مواد تجديد‌پذير3 مي‌باشد، که يکي از دلايل آن مي‌تواند کمبود زيرساخت‌ها و تجهيزات لازم براي مواد تخريب پذير در امريکا نسبت به اروپا،ژاپن و حتي چين دانست . به گفته Jim Lunt مدير قبلي شرکت NatureWorks و مشاور صنعتي، تحقيقاتي شرکت Tianan Biologic Material در شمال امريکا، هدف اين صنعت دستيابي به کيفيت بالاتر و اثرات زيست محيطي کمتر نسبت به بسپارهاي پايه نفتي است. او پيش‌بيني مي‌کند براي کاهش اثر مخرب بسپارهاي رايج بر محيط زيست استفاده از مخلوط اين مواد با بسپارهاي زيستي افزايش خواهد يافت . بر اساس پروژه آقاي Lunt و همکارانش تا سال 2011 بيش از 40% بسپارهاي زيستي1 از نوع بسپارهاي قابل تجديد3 خواهد بود. Charles Hamilton رئيس شرکت Novament در اين باره مي گويد: هدف اصلي ما کاهش مصرف مشتقات نفتي و ارائه جاي‌گزيني مناسب و با کيفيت بالاتر براي رقابت با محصولات بسپاري متداول است. پلاستيك‌هاي PHBVوPHV اين کارخانه بر پايه منواکسيد و دي اکسيد کربن سنتز شده‌اند و هم اکنون محققان شرکت به دنبال افزايش خواص اين پلاستيك‌‌ها با استفاده از افزودني‌ها و همبسپارش20 هستند. با اينکه بسپارهاي زيستي به مقياس محدودي گسترش يافته است ،تبديل امريکا به يک بازار بزرگ براي اين محصول غيرممکن نيست. به گفته آقاي Gray مدير شرکتPolyone :ايجاد تجهيزات زيربنايي لازم براي استفاده از همه انواع بسپارهاي زيستي نياز به زمان دارد . اما امروزه بازار خوبي براي محصولات يکبار مصرف زيستي مانند بشقاب،ليوان ،ظروف غذا و انواع کيسه‌هاي خريد وجود دارد. از ديگر افرادي که اين نظر را تاييد مي‌کند Frank Ruiz مدير تحقيقات شرکت Heritage Plastics, Inc است ، بنا به گفته او حدود 40% از تقاضاهاي اين شرکت مربوط به کيسه‌هاي زباله‌ي تخريب‌پذير است. بيشتر متقاضيان اين محصول سوپرمارکت‌ها، غذاخوري‌ها، هتل‌ها، بيمارستان‌ها ،مدارس و بقيه موسسات بزرگ هستند که مي‌توانند پسماندهاي غذايي خود را درون اين کيسه‌های زيست‌تخريب‌پذير به شرکت‌هاي توليد کمپوست با 3/1 هزينه دفن زباله بفرستند. دو ماه پيش شرکت Metabolix اعلام کرد بسپار Mirel PHA شرکت Heritage را براي توليد نسل جديدي از فيلم هاي تخريب پذير(BioTuf) دمشي و تخت تامين مي‌کند(تا به حال اين فيلم ها از PHA وBASF’s Ecoflex تهيه مي‌شدند). اين شرکت از اين فيلم‌ها براي توليد کيسه‌هاي زباله و خريد استفاده مي‌کند. اما با توجه به محدوديت‌هاي موجود ،شركت Heritage تنها مقدار کمي از Ecoflex يا Mirel را به PHA مي افزايد. شرکت Heritage تجربه افزودن تالک و کربنات کلسيم به عنوان پرکننده به PE را در مورد پلاستيك PHA نيز تکرار کرده است. اين پرکننده به جهت کاهش قيمت و افزايش چقرمگي7 و سفتي6 فيلم به PHA اضافه مي‌شود. شرکت Heritage هم‌چنين از عوامل ضدخشك‌چسبي8 با پايه طبيعي نيز استفاده مي‌کند. آقاي Ruiz از لزوم توليد نسل جديدي از افزودني‌ها که مورد تاييد استانداردهاي تخريب پذيري باشند و خواص مناسبي به فيلم هاي PHA بدهند صحبت مي‌کند، از جمله اين افزودني‌ها مي‌توان به پايدار‌کننده‌هاي UV براي فيلم‌هاي در معرض آفتاب و شفاف‌کننده براي فيلم‌هاي بسته‌بندي و يا ديگر محصولات بسته بندي توليد شده ازPHA اشاره کرد.

تعيين افزودني‌هاي ضروري

بعضي از توليدکنندگان بسپارهاي زيستي، مواد خود را به صورت آميزه نشده به بازار عرضه مي‌کنند، در اين حالت لازم است خريدار افزودني‌هاي لازم را به بسپار اضافه کند. اين در حالي است که بقيه توليدکنندگان ماده آميزه شده و کاملا آماده را به مشتري عرضه مي کنند و مشتري تنها لازم است رنگ را به آميزه اضافه کند. توليدکننده‌هاي گروه دوم عموما براي توضيح انواع و جنس افزودني‌هاي مورد استفاده خود تمايلي ندارند. آقاي Blake Lindsey ريس شركت Meredian (که در پاييز گذشته فناوري جديدي در زمينه‌ي PHA به دست آورد) مي‌گويد: فناوري پيشرفته به ما اجازه خواهد داد بدون نياز به افزودني، استحکام مذاب2، مقاومت گرمايي، استحکام ضربه 11،شفافيت و سدگري 10 مناسب را به دست آورد و خريدار تنها لازم است رنگدانه مورد نظر خود را به مخلوط بيافزايد. از طرف ديگر شرکت NatureWorks نيز در اين زمينه فعاليت‌هاي جديدي مانند ارائه نوع جديدي از PHA اصلاح نشده راآغاز کرده است. اين شركت موفق به توليد افزودني‌هاي بسيار مناسب براي فرايندپذيري بهتر و کيفيت بالاتر محصول نهايي شده است. به عنوان مثال در فرايند دو مرحله اي قالبگيري کششي و دمشي، نوع خاصي از دوده براي افزايش سرعت کشش و يکنواختي گرم شدن دوباره آن در گرمخانه پيش از دمش ثانويه طراحي شده است. افزودني‌هاي بازكن (denesting) براي ورق‌هاي اکسترود شده PLA کاربرد دارد. اين ماده از برهم‌چسبي12 ورق‌هاي گرماشكل‌دهي شده در مرحله انبارداري جلوگيري مي‌کند . از ديگر افزودني‌هاي مورد استفاده مواد ضد الکتريسيته ساکن13 هستند که به عنوان کمک فرايند براي کاهش فشار داي و بار وارد به موتور در فيلم‌هاي PLA به کار مي‌روند. اصلاح‌کننده‌هاي جريان سيال17 نيز براي افزايش استحکام مذاب2 در اسفنج‌‌ها و فيلم‌هاي دمشي کاربرد دارند. شرکت NatureWorks به اصلاح‌کننده‌هاي استحکام ضربه11 در PLA به خاطر شکنندگي ذاتي اين ماده اهميت فراواني مي‌دهد، اين شركت مدعي است مشتريانش ملزم به استفاده از اين نوع اصلاح‌کننده‌ها هستند، اين مواد در شرکت هاي ,Arkema Rohm and Haas , DuPont, Chemtura توليد مي‌شود. اين شرکت هم‌چنين به خريدارانش پيشنهاد مي‌کند از ضداكسنده‌ها و پايدارکننده‌هاي UV نيز استفاده کنند. با توجه به شفافيت بالاي PLA رنگ کردن محصولات توليدي از آن چندان به صرفه نيست. تنها محدوديتي که اين شركت در انتخاب رنگدانه‌ها اعمال کرده، عدم استفاده از رنگدانه‌هاي حاوي فلزات سنگين است،که در توليد بسپارهاي ‌زيستي1 ممنوع است. معمولا افزودني‌ها و رنگدانه‌ها به PLA با گرانروي كم اضافه مي شود چون پراكنش در آنها راحت‌تر انجام مي‌شود. ديگر توليد کنندگان بسپارهاي زيستي 1که توليد بسپار خام و بدون افزودني را هدف قرار داده‌اند مي‌‌توان به,Tianan Biologic Metabolix و Meredianاشاره کرد. Lunt مي‌گويد Tianan Biologic به گروه خوبي از افزودني‌هاي لازم جهت افزايش استحکام مذاب2 و پايداری حرارتي21 و هم‌چنين عوامل هسته‌زا ،نرم کننده‌ها ، ضداكسنده‌ها و پركننده‌ها دست پيدا کرده است. به گفته او افزودني‌هاي مورد استفاده براي PHBV مي‌توانند از مواد شيميايي موجود تهيه شوند و تنها محدوديتي که وجود دارد عدم اثر سو آنها بر سلامت انسان و محيط زيست است. اما هر دو شرکت MetabolixوMeredian مدعي‌اند که تنها از افزودني‌هاي زيستي براي بسپارهاي خود استفاده مي‌کنند، Sally Klineمدير فناوري Metabolixمي‌گويد: در اين شرايط ما با محدوديت‌هاي زيادي روبرو هستيم. او به دنبال افزودني مناسبي به عنوان کمک فرايند و روان کننده است تا به وسيله آن خواص جريان را در قالب‌گيري تزريقي و استحکام مذاب را براي کشش بهتر فيلم‌ها و گرماشكل‌دهي افزايش دهد. هم‌چنين در PHA مي‌توان از اصلاح‌کننده‌هاي استحکام ضربه، عوامل ضد‌خشک چسبی8 ،روان‌کارها، نرم‌کننده‌ها و رنگ‌ها استفاده کرد. Kline به لزوم استفاده از عوامل هسته‌زا و شفاف کننده5 اشاره مي‌کند او مي‌گويد: از آنجايي که PHA يک ماده بلورين است، کنترل سرعت بلورش و ابعاد بلور بسيار مهم است. وقتي از عوامل شفاف‌کننده استفاده مي‌کنيم تغيير ابعاد بلور باعث مات شدنPHA شفاف نمي‌شود. ديگر شركت علاقه مند به استفاده از افزودني‌هاي زيستي شرکت DaniMer Scientific که در واقع شاخه‌اي از شركت Meredian محسوب مي‌شود . اين شركت توليدکننده‌ي بسپارهاي اصلاح شده PLA براي اکستروژن و قالب‌گيري است و هم‌چنين خطوط توليد براي اصلاح‌کننده‌هاي استحکام ضربه بر پايه PLA ،کمک فرايندها و رنگدانه‌ها دارد. به گفته رئيس شرکت آنها از مواد طبيعي تجديدپذير3 براي عامل دار کردن PLA استفاده مي‌کنند. بسپارهاي زيستي بر پايه نشاسته از شركت‌هاي ,Novament, Cereplast Cerestech و Plantic به صورت آميزه‌ي آماده شامل چند افزودني به فروش مي‌رسند. شركت Cerestech ليسانسInnovative Compounding را نيز در اين زمينه دارد. به گفته آقاي Lunt افزودني‌هايي که معمولا براي بسپارهاي پايه نشاسته اي لازم هستند عبارتند از افزودني‌هاي جريان و افزاينده‌هاي استحکام مذاب که براي افزايش استحکام مذاب از Ecoflex توليدي شرکت BASF استفاده مي شود که انعطاف پذيري محصول را نيز افزايش داده و براي قالب‌گيري دمشي را مناسب مي کند. در آميزه نشاسته‌اي شرکت Novament از Ecoflex به عنوان يک افزودني اصلاح کننده استفاده شده و 70-50% اين آميزه تجديد شدني3 است. مدير جديد تجاري Novamont مي‌گويد استفاده اصلي اين آميزه محصولات منعطف و کوتاه عمر مانند فيلم‌هاي بسته بندي و کيسه‌هاي خريد است. تنها ماده‌اي که توليدکننده محصول بايد به اين آميزه اضافه کند رنگ و در برخي موارد کمک فرايند است. Shanna Moore مدير تجارت جهاني در محصولات بسته‌بندي DuPont Packaging & Industrial Product مي‌گويد گونه مخصوص قالب‌گيري تزريقي( حاوي 90-60% ماده تجديدشدني است) معمولا براي محصولات با عمر کوتاه و براي محصولات مربوط به باغباني و چمن‌کاري و تجهيزات ورزش‌هاي فضاي باز به کار برده مي‌شود. او مي‌گويد تنها افزودني لازم رنگ و DuPont’s Elvaloy EMA به عنوان محمل است.

بهبود فرايند پذيري

تعداد محدودي از شرکت‌هاي توليد کننده اقدام به توسعه افزودني‌هاي رايج و طبيعي بهبود فرايند کرده‌اند. اين افزودني‌هاي براي بسپارهايي مانند PLA و مخلوط PLA و Ecoflex و پلاستيك‌هاي نشاسته‌اي استفاده مي‌شوند. براي مثال شرکت Polyone دسته جديد افزودني‌هاي طبيعي خود شامل عوامل ضد خشک چسبي8، لغزاننده9 و جدا کننده از قالب22 را به بازار عرضه کرده است ،آقاي Gray مي‌گويد: تعداد زيادي از بسپارهاي زيستي چسبنده هستند و گرايش به چسبندگي به بسپارها و ماشين آلات فرايند را دارند. به اين خاطر ما گروهي از افزودني‌ها را براي از بين اين اثر چسبندگي و افزايش بازده توليد به بازار عرضه کرده‌ايم . شرکت Polyone افزودني‌هاي ضدالکترسيته ساکن 13 را نيز توليد مي‌کند. استحکام مذاب2 کم مانعي براي فرايندهاي اکستروژن، قالب‌گيري دمشي ،اسفنج‌سازي و گرماشكل‌دهي قطعات با عمق زياد است که اين نقص در PLA و ساير بسپارهاي زيستي وجود دارد. براي حل اين مشکل شرکت Arkema کمک فرايندي طبيعي به نام 700 acrylic-copolymer به بازار عرضه کرده است که گفته مي‌شود استحکام مذاب PLA را دو برابر کرده و در کشش 4% شفافيت PLA را حفظ مي کند. Peggy Schipper مدير امور تجاري شرکت مي‌گويد افزودني‌هاي جديد بر پايه اکريليک براي افزايش استحکام PLA به بازار مي‌آيند که براي ديگر بسپارهاي زيستي نيز قابل استفاده خواهد بود. شرکت Polyone نيز تعدادي اصلاح کننده جريان را براي افزايش استحکام مذاب2 مورد تحقيق و بررسي قرار داده است. در اسفنج‌ها استحکام مذاب2 نقش بسيار مهمي در ساختار مناسب حفره‌ها دارد که مورد علاقه و توجه بسياري از توليدکنندگان بسپارهاي زيستي است. Mike Reedy مدير شرکت Reedy International (توزيع کننده افزودني‌هاي پف‌دهنده) مي‌گويد : اسفنج کردن PLA و بقيه بسپارهاي‌ زيستي بسيار سخت است،چون اکثر اين بسپارها بلوري هستند و مواد پف‌دهنده در آنها آب توليد مي‌کنند و آب شروع به تخريب بسپار در فاز مذاب مي‌کند و اين امر منجر به کاهش استحکام مذاب2 و خواص مکانيکي بسپار مي شود. شرکت Reedy International به تازگي 2 عامل پف‌دهنده‌ي جديد به نام‌هاي Safoam RPC-20MS بسپارهاي زيست‌تخريب‌پذير و 20MS2 Safoam RPC- براي PET و PLA به بازار عرضه کرده است ، اين افزودني‌ها ترکيبي از يک ماده پف‌دهنده‌ و يک افزاينده استحکام مذاب است. آقاي Reedy مي‌گويد :ما به توليدکنندگان اسفنج نشان داديم که PLA با چگالي كم مي‌توانند در سيني‌هاي يکبار مصرف و ... استفاده شود، در آينده از PLA چگالي متوسط-کم مي‌توان براي بسته بندي بستني يا کره استفاده کرد. آقاي Kirk Jacobs مدير تجاري Clariant Additive Masterbatches در شمال آمريکا مي‌گويد :شركت ما نوع خاصي عامل پف‌دهنده مخصوص PLA توليد کرده است که با توجه به حساسيت زياد PLA به اسيد ورطوبت ، داراي عوامل خورنده اسيد و رطوبت است که هم فعال و هم قابل جذب هستند. Jacobs مي‌افزايد ما از فرمول‌بندي يکساني براي پلي‌کربنات‌ها نيز استفاده مي‌کنيم. يکي از راه‌هاي افزايش استحکام مذاب در اسفنج‌ها و ديگر موارد، استفاده از يک نوع بسط‌دهنده زنجيرهاي 18بسپاري به نام Clariant’s CESA-extend مي باشد . اين ماده در واقع چندپاري23 از استايرن با عامل اپوکسي و اکريليک است که به صورت مستربچ به بازار عرضه شده است. اين ماده در اصل براي اصلاح وزن مولکولي يا I.V PET و نايلون هاي بازيافت شده طراحي شده است. CESA-extend مي‌تواند زنجيرهاي بسپاري را که در اثر تخريب حرارتي، اکسيژني، رطوبتي از هم گسسته شده‌اند را دوباره به هم پيوند دهد. اين ماده براي PLA نتايج بسيار خوبي داده است و اميد مي‌رود براي PHA نيز اثر مشابهي داشته باشد. وقتي 2% از بسط‌دهنده18 زنجير CESA-extend به NatureWorks’ PLA 4042D اضافه شد وزن مولکولي ماده حدود 40% افزايش يافت که نشان‌دهنده‌ي افزايش ميزان شاخه‌اي شدن و افزايش وزن مولکولي بود. بعد از اصلاح PLA توسط اين بسط دهنده ،مدول كشسان PLA حدود 30% کاهش پيدا کرد در حالي که تغيير طول آن در اثر کشش 50%افزايش يافت . Clariant مي‌گويد اين نتايج امکان استفاده از تزريق گاز براي توليد اسفنج‌هاي هسته‌اي با حفره‌هاي کوچک، سطح صاف و بيش از بسپارهاي زيستي 5%کاهش وزن را به ما مي‌دهد. به نظر مي رسد CESA-extend باعث تغيير رئولوژي PLA از نيوتوني به درجه اي از روان‌شوندگي برشي19 مي‌شود. به گفته Hendrik Kammler ريس جهاني بخش فروش افزودني‌هاي شرکت Clariant Masterbatches اين اثر و استحکام مذاب بالا به اکستروژن فيلم‌هاي دمشي کمک مي‌کند. CESA-extendبه ما اجازه مي‌دهد فيلم‌هايي با کيفيت بهتر در سرعت بالاتر، با ابعاد حباب بزرگ‌تر و يک‌نواختي بيشتر حباب‌ها توليد کنيم. بنا بر گفته Kammler ديگر نوآوري شرکت Clariant براي بسپارهاي ‌زيستي1 شامل خانواده افزودني‌هاي جديد CESA-natur است که شامل مواد ضدالکترسيته ساکن13،کمک فرايندها و لغزاننده‌ها9 مي‌شود . Brian McKinley مدير تجاري شرکت Ampacet مي‌گويد : اين شرکت موفق به ساخت ضدخشک چسبی8 ها و لغزاننده 9‌هاي مخصوص PLAوPHA شده است . اين ماده به همراه بسط‌دهنده زنجيرها18 و عوامل ايجاد گره خوردگي در زنجيرها باعث افزايش استحکام مذاب مي شوند. شرکت DuPont اعلام کرده است که در همبسپار20 Elvaloy اين شرکت براي بسپارهاي زيستي به عنوان کمک فرايند عمل مي‌کند و باعث افزايش سفتي6 PLA شده و به عنوان کمک فرايند باعث کاهش چشم گير گشتاور ماردان شده و پايداري مذاب را افزايش مي دهد.

بهبود خواص

مشکلات اساسي در بسپارهایِ ‌زيستي را مي‌توان به گروه‌هاي زير تقسيم‌بندي کرد: استحکام ضربه پايين، مقاومت حرارتي، ويژگي‌هاي سدگري10 كم است و ديگر مشکلات رايج مي‌توان به خواص UV، ضداكسنده‌ها و ضدقارچ‌ها اشاره کرد. شرکت Polyone توليد کننده يک سري از مستربچ‌هاي اصلاح کننده‌ي استحکام ضربه است که از برخي از اين اصلاح کننده براي انواع بسپارهای زيستي مات و شفاف کاربرد دارد. بسپارهای زيستي20-1001 Biomax شرکت DuPont سختي قطعات قالبگيري شده و گرماشكل‌دهي شده PLA را افزايش داده و شکنندگي آنها را کم مي‌کند. در %3- 1بارگذاري چقرمه‌کننده24 هاي ديگري نيز به بازار عرضه شده‌اند که قابليت رقابت با انواع قبلي را دارند و تنها اثر کمي روي شفافيت محصول مي گذارند. اصلاح کننده استحکام ضربه Paraloid PMA 500 acrylic در PLA استفاده مي شود و تصور مي‌رود در ديگر بسپارهای زيستي نيز خوب عمل کند. شركت Arkema يک استحکام بخش با پايه طبيعي به نام Biostrength130توليد کرده است که شفافيت مناسبي به PLA هاي نيمه روشن مي‌دهد ،نوع Biostrength150 اين اصلاح کننده استحکام بالاتري به ماده مي‌دهد و در محصولاتي که رنگ مات دارند استفاده مي شود. مدير اين شرکت مي گويد: اصلاح کننده‌هاي استحکام ضربه11 جديدي که بر پايه آکريليک به زودي به مرحله توليد مي رسند که باعث مات شدن بسپارهای زيستي نمي‌شوند . شرکت Polyone تحقيقات خود را براي دستيابي به فناوري‌هاي جديد افزايش مقاومت حرارتي بسپارهاي طبيعي بخصوص PLA و مخلوط‌هاي نشاسته ادامه دهد. آقاي Gray مي‌گويد هنگامي که نتوانستيم افزودني خاصي براي افزايش مقاومت حرارتي اين بسپارها پيدا کنيم ،توسعه بسپارهاي خاصي حاوي PLA را دنبال کرديم . اين مواد مي‌توانند HDT را از 57به83 درجه سانتيگراد افزايش دهند. در حالي که افزودني هاي بدون PLA نه مشتق از طبيعت نه قابل تخريب درطبيعت هستند و باعث مات شدن سيستم نيز مي شوند. شرکت Polyone هم‌چنين روي افزايش مقاومت حرارتي و سدگري 10بسپارهاي PHVB نيز کار مي‌کند.(به عنوان مثال Mirel PHA از Metabolix، HDT 135.5 درجه سانتيگراد دارد) DuPont قصد دارد Biomax Thermal 120را به زودي به بازار عرضه کند ، اين افزودني يک ضدكژتابي گرمائي است16 که به PLA اجازه مي دهد در دماهاي بالاتر شكل‌دهي و انبار شود . براي مقاومت در برابر UV هر دو شرکت Clariant و PolyOne مستربچ هاي پايه طبيعي را توليد کرده‌اند که محصولات درون بسته بندي‌هاي شفاف زيست تخريب پذير را حفاظت مي کند. Polyone محصولات جديدي نيز براي کنترل قارچ زدگي در اثر رطوبت در لايه دروني بسته‌بندي‌هاي بسپارهای زيستي به بازار ارائه کرده است. رنگ آميزي بسپارهای زيستي به علاوه رنگ‌دانه‌هاي سنتي که ميتوانند در بسپارهای زيستي استفاده شوند ، رنگدانه هاي پايه طبيعي حداقل توسط 4 شركت بزرگ توليد مي شوند . رنگ‌دانه هاي شرکت Clariant عموما از گياهان مشتق شده اند و شامل رنگ‌هاي قرمز،نارنجي،زرد ،سبز و جديدا آبي مي شود. اين رنگ ها کاملا گياهي هستند . برخي از آنها شفافيت بسيار خوبي هم دارند . اگر چه پايداري در مقابل نور آنها به اندازه رنگ‌هاي سنتي بالا نيست، بايد بسپارهاي مختلفي مي‌توانند با اين رنگدانه‌ها رنگ شوند. رنگدانه‌هاي OnColor Bio شرکت PolyOne شامل دو نوع مايع و جامد مي شود و بر پايه مواد خام طبيعي تهيه شده‌اند. اين رنگدانه‌ها مي‌توانند در PLA،PHA ،ترکيبات اصلاح شده نشاسته وپلي استرهاي تخريب پذير استفاده شوند، البته رنگ‌هاي مات براي همه انواع مذکور موجود است اما رنگ هاي شفاف تنها براي PHA قابل هستند. Teknor Color اخيرا رنگدانه‌هايي براي پلاستيك‌هاي PLA و پلي استرهاي زيستي (PET) مي‌سازد. رنگدانه‌ها با توجه به مصرف محصول نهايي پايه آلي يا غير آلي هستند ، John Politisمدير فروش شرکت مي‌گويد: رنگدانه‌هاي کاملا طبيعي از گياهان تهيه شده که از ديگر رنگ‌دانه‌ها گران‌تر و با ماندگاری کمتر هستند و البته تعداد اين رنگ‌ها محدود و کم است.

وازه نامه

1- Biopolymer زيست‌بسپار

2- melt strength استحکام مذاب

3- renewable تجديد پذير

4- Biodegradable زيست‌تخريب‌پذير

5- Clarifier شفاف‌کننده

6- Stiffness سفتي

7- Toughness چقرمگي

8- antiblock agents ضد خشک چسبي

9- slip agents لغزاننده

10- barrier properties ويژگي‌هاي سدگري

11- impact strength استحکام ضربه

12- stacking برهم‌چسبي

13- Antistats ضد الکترسيته ساکن

14- flow additives افزودني‌هاي جريان

15- endothermic foaming اسفنجش گرماگير

16- heat-distortion كژتابي گرمائي

17- rheology modifier اصلاح کننده جريان

18- chain extender بسط دهنده زنجير

19- shear-thinning روان شوندگی برشی

20- copolymer هم‌بسپار

21- heat stabilizer پايدار کننده حرارتي

22- mold-release agents عامل جدا کننده از قالب

23- oligomer چندپار

24- Toughener چقرمه‌ساز


برگردان: مهندس میترا واسعی


» ادامه مطلب

دیدگاه روشمند برای تشخیص قطعات تزریقی کوچک




دیدگاه روشمند برای تشخیص قطعات تزریقی کوچک (دیواره نازک)

ماشین‌آلات، مواد و طراحی قالب همگی عواملی به هم پیوسته برای بدست آوردن قطعات دیواره نازک هستند.


انطباق ساده‌ی یک بسپار از گونه‌ي خوش‌سيلان و استفاده از آن در هر ماشین قدیمی، دستور العمل مناسبی برای قالب‌گیری تزریقی موفقیت‌آمیز یک ماده با نسبت طول جریان به ضخامت دیواره برابر با 1: 200-100 نیست. هم‌چنین باید در نظر گرفت که ماده در حین فرآیند در دمای زياد، که معمولا برای قالب‌گیری دیواره‌هاي نازک بکار می‌رود، به چه میزان مقاوم است. به طور کلی حجم تزریقي حداقل معادل با 25% ظرفیت ماشين تزریق را به منظور کاهش اثر زمان اقامت در سیلندر پیشنهاد می‌کنند. سیلندرهای کوچک‌تر سرعت تزریق بالا و فشار مورد نیاز برای قالب گیری دیواره نازک را فراهم می‌کنند. یک پرس 550 تن به طور طبیعی می‌بایست با یک سیلندر 60 اونس تجهیز شود در حالی‌که در یک ماشین دیواره نازک ظرفیت سیلندر 9 اونس است. هم‌چنین قطعات قالب و صفحات نگهدارنده نیاز به ضخیم شدن دارند. پیش بار نگهدارنده حمایتی در مرکز به میزان 0.076 تا 0.127 ميلي‌متر پیشنهاد می‌شود تا نقص و انحنای قطعه را جبران کند.

یکی دیگر از عوامل بسیار مهم، خروج گاز است که باعث سرعت‌های تزریق زياد می‌شود، تمیزکاری و صیقل دادن منافذ خروج گاز نیز ضروری است. طول ناحیه‌ی خروج مواد اضافی برای منافذ اولیه نیز به اندازه‌ی45 هزارم اینچ (حدود 1.14 mm) کافیست، در غیر این صورت گاز از آن عبور نخواهد کرد. صیقل دادن قالب نیز به جریان درون آن کمک می‌کند. گرد كردن گوشه‌ها نیز باعث تفاوت چشم‌گیری خواهد شد. تفاوت بین 0.27 ميلي‌متر و 0.178 ميلي‌متر می‌تواند شگفت‌آور باشد. تا جایی‌که امکان دارد تمایل به کم کردن تعداد گوشه‌هایی است که لبه‌ی جریان در آن نواحی تمایل به چرخش دارد، چرا که این نواحی باعث افت فشار می‌شود. بنابراین موقعیت گلوئي بحرانی و حیاتی خواهد شد.

پین‌های پران بزرگ‌تر نیز برای بیرون انداختن قطعات دیواره نازک ارجحیت دارند، مخصوصا اگر تعداد مشخصه‌های زیادی مثل قسمت‌های مدور یا هر نوع قسمت مقاوم به پران وجود داشته باشد.

قسمت‌های مدور باید تا 100 درصد ضخامت دیواره اسمی اصلی‌شان به حساب آورده شوند تا از شکستن آنها جلوگیری شود که این میزان در قطعات استاندارد 60 درصد است. برای حذف گوشه‌های نوک‌تیز و نواحی بالقوه برای رشد شکاف، می‌بایست سرب ندها را در نواحی مدور و دیگر نواحی وارد کرد. از آن‌جایی‌که بسیاری از محصولات دیواره نازک قطعات قابل حملی مثل تلفن‌های همراه و رايانه‌های دستی هستند بسیار مهم است که آزمایش‌های سقوط دشواری برای آنها اجرا شود.

LPC های خارق‌العاده

بسپار بلور مایع (LCP) بسپاري است که تقریبا برای قالب‌گیری دیواره نازک متولد شد، اما قوانینی که برای فرآیند آن باید رعایت شوند تا حدودی متفاوت هستند. جریان ماده باید از نواحی نازک به ضخیم صورت گیرد بنابراین برش در ابتدا القا می‌شود، در حالی‌که ضخامت دیواره نیز باید ثابت نگهداشته شود. تغییر فقط 2% می‌تواند جهت جریان را تغییر دهد که به معنی از دست دادن فشار و برش می‌شود و هر میزان از تعلل باعث توقف جریان خواهد شد.

از جمله نکات کلیدی طراحی تاثیر گذاشتن روی جریان بلافاصله بعد از گلوئي است تا یک لبه جریان ایجاد کند و از جت‌شدن جلوگیری کند. این کار می‌تواند به سادگی و از طریق قرار دادن گلوئي با حداکثر عمق ممکن در قالب و برخورد به پین هسته یا استفاده از گلوئي‌های دو گانه برای تاثیر گذاشتن جریان‌های مواد جدا یافته روی یکدیگر صورت گیرد.

سامانه راهگاه‌ها نیز باید به گونه‌ای طراحی شوند که در هر شاخه در ابزارهای با چند حفره، جریان بسپار به سمت قالب به تدریج کاهش یابد. این نتایج در برش هنگامی ایجاد می شوند که لبه‌های جریان در تماس با قطعه شروع به سرد شدن می‌کنند. سامانه راهگاه‌ها نیز باید عاری از گوشه‌های تیز باشد. سامانه‌های با راهگاه‌های گرم برای LCP توصیه نمی‌شود چرا که لوله‌های سوراخ‌دار آن خیلی بزرگ هستند و باعث افت فشار می‌شوند. طراحی یک جز که اجازه‌ی افزودن ضایعات بازیافته را می‌دهد نیز از مزایای LCP هاست. الیاف تقویت‌کننده‌ی خرد شده در ضایعات بازیافته می‌توانند به نواحی تنگ‌تر جریان پیدا کنند و اگر فرآیندکارها در قالب‌گیری دیواره نازک LCP موفق باشند، قطعات با استحکام بیشتری را بدست خواهند آورد

راه‌حل‌های نرم افزاری

ابزارهای نرم افزاری زیادی برای کمک به فرآیندکاران در کاهش ضخامت دیواره و بهینه کردن استحکام قطعه وجود دارند که Mode- Frontier یکی از این ابزارهاست. اصولا نرم‌افزار به عنوان یک رابط بین دو یا چند ابزار طراحی مانند تحلیل جریان و تحلیل ساختاری عمل می‌کند و کاربر را قادر به تغییر چندین پارامتر ضخامت دیواره، فشار تزریق و سرعت تزریق می‌سازد و می‌توان اثر این عوامل را روی اهدافی مثل استحکام پیچشی و معیار جمع‌شدگی بررسی کرد. نمایش تصویری نتایج به طراح برای تشخیص راه حل بهینه کمک می‌کند. در این نرم‌افزار طراح ابتدا باید روی کاغد پارامترهایی که مي‌توانند تغییر کند را بنویسند و سپس یک جریان کار را بر اساس بلوک‌های کوچک که هر کدام یک متغیر ورودی را مشخص می کنند، ایجاد کند. سپس نرم‌افزار به طور خودکار پارامترها را تغییر می‌دهد و راه حل بهینه را جستجو می‌کند. اگر یکی از متغیرها ضخامت دیواره باشد، قسمت CAD مربوط به مدل باید برای هر شبیه سازی دوباره مش زده شود اما چون نرم افزار به صورت خودکار عمل می‌کند نیاز به حضور طراح نیست که این یکی از مزیت‌های این نرم افزار است. جواب بهینه هم معمولا در چند تکرار بدست می آید که رسیدن به آن به صورت دستی غیر ممکن است. نرم افزار Moldflow MPI نیز در تعیین ضخامت دیواره موفقیت هایی کسب کرده است. شرکت مهندسی Promold در پاریس این نرم‌افزار را برای آزمایش مجازی با سه گزینه از مواد (پلی کربنات، نایلون، PBT)، پنج ضخامت مختلف قطعه از 0.8 تا 2.15 میلیمتر و شش آرایش مختلف گلوئي برای یک چراغ جلوی خودرو با طراحی وزن اولیه 244 گرم بکار برده است. از جمله محدودیت‌های مربوط به این قطعه عدم وجود خط جوش در اطراف محل نصب چراغ و تولید در یک ماشین قالب گیری 800 تن است. با استفاده از نتایج شبیه‌سازی در نرم‌افزار ماده‌ی PBT با ضخامت دیواره 102 میلیمتر با سامانه پنج گلوئي‌ای راهگاه داغ انتخاب شد که وزن نهایی قطعه 41 درصد کمتر بود. در این مثال می‌بایست وزن کلی وسیله نقلیه را کاهش می‌دادند. واضح است که کاهش 100 گرم از وزن یک چراغ جلوی خودرو به تنهایی اثر مهمی در مصرف سوخت وسیله نقلیه ندارد. اما با توجه به اینکه پلاستیک‌ها 10 درصد وزن‌متوسط وسیله نقلیه را تشکیل می‌دهند، مطرح کردن چنین مثالی نشان از تضمین توانایی بهینه کردند وزن همه محصولات را دارد. با در نظر گرفتن همه قطعات می‌توان یک اثر قابل توجهی را در بازدهی سوخت وسیله نقلیه مشاهده کرد.




واژه‌نامه بسپار


با گونه خوش‌سيلان ---------High – Flow resin grade


نگهدارنده‌های حمایتی -------support pillars


گلوئي -----------------gate


پین‌های پران ------------ejector pins


سرِ جریان -------------flow front


شکاف ---------------notch


سربند ----------------fillet


بسپار بلورمایع ----------liquid crystal polymer


جت شدن --------------jet down


پین هسته --------------Core pin


حفره ----------------cavity


سامانه راهگاه گرم --------Hot runner system


» ادامه مطلب

فوم های پلی استایرن و پلی اتیلن

۱۳۸۷/۱۲/۲۶

فوم های پلی استایرن و پلی اتیلن
توليد بلوكهاي پلاستوفوم ضريب انتقال حرارت پلاستوفوم بسيار ناچيز و لذا 100 درصد عايق حرارت و نيز عايق رطوبت و صدا مي باشد .ورقهاي پلاستوفوم مناسب جهت يخچال ، سردخانه ، پشتي ،تشك ، ديوار و پركننده هاي مناسب جهت فضا هاي خالي مي باشد .
توليد بلوكهاي پلاستوفوم سقفي
بلوك سقفي جديد از مواد پلي استايرن انبساطي ساخته شده و بهترين جايگزين بلوكهاي سيماني و سفالي مي باشد .
ويژگيهاي بلوك سبك پلاستوفوم سقفي EPS
1- سبكي2- بسرعت و سهولت در اجراي سقف3- پايدار در مقابل زلزله : به دليل كاستن بار مرده در مقابل زلزله پايدارري بيشتري دارد و در هنگام زلزله خرد نمي شود .4- صرفه جوئي در گچ و خاك : براي اولين بار شيارهائي در سمت تحتاني بلوك مذكور ايجاد شده و در قسمت زير سقف قرار مي گيرد .5- صرفه جوئي در آهن آلات : در هر متر مربع 22% كاهش مي يابد .6- ضربه پذير7- حمل و نقل سريع و آسان 8 - كاهش 15 تن وزن در هر 100 متر مربع9- سرعت زياد در اجرا و كاهش هزينه هاي دستمزد10 - صرفه جوئي در تير هاي بتني سقف مي شود به طوري كه مي توان فاصله محور تيرچه بتني را از 50 سانت به حداقل 60 سانت تغيير داد
. توليد قطعات بسته بندي فومي
مناسب حتي براي بسته بندي قطعات سنگين وزن بسته بندي با قطعات پلاستوفوم زيبا ، بهداشتي ، سبك و ضربه پذير و ارزان مي باشد


صحقات فوم پلي اتيلن داراي خواص زيراست
ضد رطوبت - ضربه گيري - عايق صدا -. عايق گرما و با انعطاف پذ يري خوب است .

ويك جايگزين ايد ئالي است براي بسته بندي مواد صادراتي ويه طور
گسترده در بسته بندي محصولات الكترونيكي - مايحتاج روزانه - شيشه -بطريها -وسايل الكترونيكي - خانگي - دارو - مبلمان و اثاثيه – محصولات فلزي - اسباب بازي و غيره استفاده مي شود. توليد آن توسط خط اكستروژن كه داراي خروجي بالا ويك طرح علمي وبا كيفيت بالا است . محصولات توليدي مناسبتر استفاده شود به منظور عايق حرارتي و همينطورعايق رطوبت و آب در كارگاهاي مهندسي و عايق حرارتي براي لوله هاحفاظت و بسته بندي مواد براي تجهيزات الكترونيكي - ' بطريها - وسايل شيشه اي - مواد عايق بندي براي كشاورزي و- اهداف ساختماني افزايش مفاصل فيلترعايق زير سقف –- عايق ديوار - عايق لوله - عايق حرارتي براي لوله - كاربرد به دليل صدا گير بودن


» ادامه مطلب

قالب گیری چرخشی

۱۳۸۷/۱۲/۲۰



قالب گیری چرخشی

قالب گیری چرخشی به نام ها ی Rotomolding , Rotocasting هم نامیده می شود. این روش، فرآیندی برای تولید قطعات پلاستیکی تو خالی است. رقابت هایی بین این دو روش و روش‌های قالب‌گیری دمشی، گرماشکل‌دهی و قالب گیری تزریقی وجود دارد. البته قالب گیری چرخشی مزایای ویژه‌ای از جمله میزان کم تنش‌های پس ماند و قالب‌های نسبتا ارزان را دارا است. علاوه بر این از نظر تولید قطعات یک تکه، توخالی و بزرگ (بزرگ‌تر از 2 متر مکعب) رقبای کمی در برابر این روش وجود دارد. این روش بیشتر برای تولید مخازن شناخته شده است اما می‌تواند برای تولید محصولات پزشکی پیچیده، اسباب بازی‌ها و دیگر وسایل بکار رود. در سال 1995، بازار آمریکای شمالی حدود 364 هزار تن با ارزش 1250 میلیون دلار و دراروپا 101 هزارتن بوده است که در سال 1997 در اروپا این مقدار به 173 هزار تن رسیده است. در سال 1997، ارزش بازار امریکای شمالی 1650 میلیون دلار بوده است. بازار امریکا در دهه ی 90 رشد 10 تا 15 درصدی را در هر سال داشته است. در دهه‌های اخیر با پیشرفت ماشین آلات و قالب ها توجه زیادی به این صنعت شده است و سرمایه گذاری های زیادی بر روی آن صورت گرفته است. فرآیند قالب گیری چرخشی اساس فرآیند شامل وارد کردن مقدار مشخصی از پلاستیک به صورت پودر، دانه (گرانول) و یا مایع با گرانروي زياد به قالب توخالی و پوسته مانند است. قالب حول دو محور اصلی با سرعت های نسبتا کم چرخیده و یا لرزانده می‌شود. پلاستیک درون قالب به دیوار چسبیده و یک لایه را بر سطح قالب ایجاد می‌کند. چرخش قالب در حین مرحله سرمایش نیز ادامه پیدا می کند تا پلاستیک شکل مطلوبش را بگیرد و جامد شود. هنگامی‌که پلاستیک به اندازه کافی سخت شد، سرمایش و چرخش متوقف شده تا قطعه پلاستیکی را از قالب خارج کنند. در این مرحله ، چرخه فرآیند دوباره تکرار می شود. این روش با قالب‌گیری گریزانشي به خاطر سرعت های پایین چرخش (4 تا 20 دور در دقیقه) متفاوت است. نمایی از فرآیند قالب گیری چرخشی و مراحل a. تغذیه قالب b. گرم کردن قالب c. سرمایش d. خروج قطعه از قالب تقریبا همه محصولات تجاری که با این روش تولید می شوند جزو خانواده‌ی پلاستیک های گرمانرم هستند. هرچند که می‌توان از گرما سخت‌ها نیز استفاده کرد. در میان پلاستیک های گرمانرم، بیشتر از بسپارهای نیمه بلورین و مخصوصا پلی الفین‌ها استفاده می شود. مواد مورد استفاده در حال حاضر، پلی‌اتیلن در بسیاری از انواع آن، حدود 85 تا 90 درصد بسپارهای مورد استفاده در قالب‌گیری چرخشی را شامل می‌شود. گونه‌های شبکه‌ای شده پلی اتیلن نیز در قالب گیری چرخشی استفاده می‌شوند. نرماسل PVC نیز حدود 12 درصد مصرف جهانی را در بر می‌گیرد. در شکل زیر میزان مصارف مختلف نشان داده شده است.درصد استفاده از مواد مختلف در فرآیند قالب گیری چرخشی محصولات با کارایی بالا مثل نایلون تقویت شده با الیاف و بدنه‌های هواپیما از جنس PEEK نیز پتانسیل تولید با این فناوري را دارند اما در حال حاضر جز بسیار کوچکی از صنعت را در بر می‌گیرند. تلاش‌هایی برای استفاده از الیاف در قطعات قالب گیری چرخشی صورت گرفته است اما گزارش های کمی از تجاری شدن این محصولات وجود دارد. فرآیند جدید قالب گیری چرخشی شامل فرآیند با فشار اتمسفری است که از پودر ریز استفاده می‌کند و قطعات تقریبا بدون تنشی را نتیجه می دهد. در مورد بسپار مورد استفاده نیز ضروریست که بتواند دماهای بالا را برای مدت طولانی تحمل کند. بدلیل عدم وجود فشار، قالب‌ها معمولا دیواره های نازک دارند و به همین دلیل هزینه تولید آنها نسبتا پایین است. دستگاه های جدید با چند بازو، امکان تولید با استفاده از قالب های مختلف با شکل ها و اندازه های مختلف را به طور هم زمان می دهند. با طراحی مناسب قالب می‌توان قطعات پیچیده ای را که تولید آن با روش های دیگر مشکل و یا غیر ممکن است مانند جعبه های دو جداره با پنج وجه را تولید کرد. با کنترل فرآیند صحیح و طراحی قالب مناسب، ضخامت دیواره قطعات بدست آمده با روش های قالب گیری چرخشی بر خلاف قالب گیری دمشی یا گرما شکل دهی دو صفحه‌ای ، کاملا یکنواخت خواهد بود. علاوه بر آن محصولات تولیدی عاری از نقطه و خط و جوش خواهد بود و نيازي به عمليات تكميلي ندارد. این روش دارای معایبی به شرح زیر است: زمان تولید بالا، امکان انتخاب محدود مواد مورد استفاده، هزینه بالای مواد بدلیل استفاده از افزودنی های خاص، همچنین استفاده از ماده‌ی پودر شده و مشکل بودن قالب گیری بعضی از شكل‌ها. ماشین‌های قالب گیری چرخشی روش‌های زیادی برای دستیابی به اهداف ضروری مثل چرخش قالب ، حرارت دادن و سرمایش وجود دارد. طبق تخمین های زده شده، تقریبا 40 درصد ماشین های قالب گیری چرخشی در آمریکا دست ساز هستند. از 60 درصد باقیمانده، 70 درصد بیش از 10 سال و 40 درصد بیش از 20 سال عمر دارند. درصد ماشین‌های دست ساز در دیگر نقاط دنیا بیشتر است. از آنجاییکه قطعات قالب گیری دمشی محدوده حجمی از 0.05 تا 10000 لیتر را در بر می گیرند، لذا دسته بندی کلی ماشین ها دشوار است. وجوه مشترک همه ی فرآیندها شامل چرخاندن، حرارت دادن و سردکردن است. همچنین خارج کردن محصول و بارگذاري دوباره‌ی پلاستیک به قالب نیز مورد نیاز است. اما همه ماشین ها نیاز به مراحل گرمايش و سرمایش ندارد. اگر از مایع واکنشگری مثل اپوکسی یا رزین پلی استر غیر اشباع دارای ماده‌ي پخت استفاده شود، تشکیل ساختار تک لایه بدون حرارت دهی خارجی انجام می شود. تعدادی از ماشین های تجاری قالب گیری چرخشی در زیر شرح داده شده اند: 1-ماشین‌های چرخشي- لرزشي (Rock- and- Roll) طراحی این ماشین ها به گونه ای است که یک محور عمل لرزاندن و محور عمودی یک چرخش 360 درجه ای انجام می دهد. به طور کلی ماشین های که قادر به ایجاد چرخش 360 درجه حول دو محور عمودی هستند جایگزین امكانات چرخش و لرزش شده اند. این ماشین ها معمولا دارای یک قالب در محفظه قالب طراحی شده ، سرعت گردش کم معمولا 4 دور در دقیقه و زاویه ی لرزش کمتر از 45 درجه هستند. معمولا در این ماشین ها از حرارت دهی مستقیم گاز برای گرم کردن قالب های صفحه ی فلزی استفاده می شود. این ماشین ها چرخش دومحور کاملی را فراهم می کنند و این مزیت را دارند که محور افقی می تواند از هر دو انتها جازده شوند. قالب ها بر روی محور اصلی قابل چرخش قرار می گیرند. هنگامیکه در گرمخانه بسته می شود، محور اصلی می چرخد و قالب را توسط دنده ها به صورت چرخ و فلکی می چرخاند. هوای گرم شده تا رسیدن به دمای مناسب برای بسپار چرخانده می شود. مرحله ی سرمایش نیز توسط هوا و آب صورت می گیرد. در بعضی از طراحی های این ماشین ها، قالبها گرمخانه را در انتهای مرحله ی حرارت دهی ترک می کنند و سرمایش در خارج گرمخانه انجام می گیرد. در این روش در حین سرمایش قالبهای قبلی، گرمخانه برای وارد کردن دیگر قالب ها خالی می شود.ماشین دهانه صدفی در فرآیند قالب گیری چرخشی 3- ماشین های عمودی این نوع جدید از طراحی ماشین ، دارای یک محور افقی مرکزی است که قالب ها بر روی بازوها قرار می گیرند. در زمانهای مناسب، محور مرکزی قالب ها را به اندازه ی 120 درجه متوازن می کند و با این کار باعث حرکت ترتیبی آنها گرمخانه، منطقه ی سرمایش و ناحیه ی سرویس می شود. مزیت این طرح حجم تولید بالا برای قطعات کوچک و امکان تولید در فضاهای با طبقات کوچک است. ماشین عمودی 4- ماشین های خطی (shuttle) ماشین های خطی برای فقط طراحی شده اند. طراحی های مختلفی از این ماشین ها وجود دارند. در یکی از طراحی ها، قطعات قالب بر روی یک ریل حمل کننده طراحی شده است که از ایستگاههای سرویس و سرمایش به سمت ایستگاه گرمخانه همچنین برعکس، به صورت خطی حرکت می کنند. بازدهی ماشین های خطی با استفاده از طراحی حمل کننده ی دوگانه افزایش یافته است، که در این طراحی گرمخانه، همیشه با گرم کردن یک قالب اشغال می شود. در حالیکه قالب در حمل کننده های دیگر در حال سرویس و یا سرد شدن است. اگر زمان سرد شده و سرویس قالب برابر با زمان گرم شدن باشد. این سیستم می تواند به حالت بهینه با خروجی حداکثر دست یابد. نکته کلیدی برای عمر و دوام این ماشین، محافظت موتور محرکه از دماهای بالای گرمخانه و همچنین عدم استفاده از آب سردکننده خورنده است. نمای کلی از یک ماشین خطی که در آن نمونه B در بخش گرمخانه و A در حال سرویس می باشد 5- ماشین چرخ فلکی افقی با بازوهای ثابت ماشین های چرخ فلکی با چرخشی برای تولید طولانی قطعات متوسط تا نسبتا بزرگ طراحی شده اند. که یکی از متداولترین انواع ماشین ها در صنعت هستند. ماشین های اولیه آن دارای سه بازو با فاصله ی 120 درجه از هم بودند که توسط یک برجک مرکزی حرکت می کنند. در این ماشینهای همه بازوها با هم حرکت می کنند. یک بازو در هر زمانی در یکی از سه ایستگاه گرمایش، سرمایش و یا سرویس است. از جمله مزیت های آن مستقل بودن فرایند هریک از قالبها و همچنین امکان استفاده از مواد مختلف در هریک از بازوهاست.ماشین چرخ فلکی افقی با بازوهای ثابت 6-6- ماشین های با بازوهای مستقل اخیرا این گونه ماشین ها برای بهبود قابلیت تغییر و تنوع پذیری ماشین های چرخشی طراحی شده اند. ماشین های فعلی دارای پنج ایستگاه بوده می توانند دو، سه و یا چهار بازوی با تناوب مستقل از یکدیگر داشته باشند نکته کلیدی برای قابلیت تغییر، کمتر بودن تعداد بازوها نسبت به ایستگاههاست که به استفاده کننده اجازه ی انتخاب ایستگاههای خالی به عنوان ایستگاه کمکی گرمخانه، ایستگاههای کمکی سرمایش و جدا کردن مراحل بارگیری و خارج سازی در مراحل سرویس رامیدهد. اگرچه این ماشین های گرانتر از ماشین ذکر شده هستند اما برای عملیات منحصر به هر کارخانه برای این فرآیند ایده آل هستند و در حال حاضر عمده فروش ماشین های جدید را در بر می گیرند. ماشین های دیگر از جمله ماشین های با ژاکت گرم شونده با روغن ( که موثرتر از هوای گرم است) و همچنین گرمایش قالب توسط گرم کننده های الکتریکی هستند. ماشین با بازوهای مستقل محصول Polivinil ایتالیا پیشرفت های اخیر در زمینه ی قالب گیری چرخشی دانشگاه کوئینز (Queen s) در Belfast در ایرلند شمالی ، سالهای متمادی پیشرو در توسعه سیستم‌های کنترلی و مدلسازی فرآیند قالب گیری چرخشی بوده است. در اوایل دهه 1990، یک گروه تحقیقاتی در کوئینز سیستم Rotolog را برای نمایش دمای هوای درون قالب توسعه وگسترش داد که این سیستم در حال حاضر توسط شرکت ماشین سازی آمریکایی Ferry, k-kontrol, Datapag در این زمینه به بازار آمده اند. این محصولات امکان کنترل زیادی را به فرآیند کار می دهد اما صنعت هنوز این فناوري‌های جدید را به اندازه ی کافی مورد استفاده قرار نداده است. گروه دانشگاه كوئینز همچنین روش کاری برای بهبود داخلی و سطح سوراخ دار با افزایش فشار داخل قالب و مقاومت آن حل کردن گازها در پلاستیک ارایه داده است که پیش تر این مشکل به عنوان یک مشکل غیر قابل اجتناب در نظر گرفته می شد. پیشرفت‌های اخیر در زمینه ی فناوري قالب گیری چرخشی منجر به فرآیندهایی با کاهش هزینه هایی انرژی تا 70 درصد و چرخه های زمانی نصف حالت متداول شده است. از جمله این پیشرفت ها می توان به حرارت دهی با امواج مایکرو ویو و سردکردن داخلی با پاشش آب به درون قطعه اشاره کرد. یکی از همکاران فعال با این مرکز دانشگاهی، Rototek است که طراحی و ساخت ماشین آلات مربوط به خود را انجام می دهد که یک سیستم کنترل فرآیند برای این ماشین آلات و همچنین برای دیگر سازندگان و دستگاههای قالب گیری چرخشی ارایه می دهد. ماشین کاملا خودکار Leoard از Persica در برگامو ایتالیا، با سیستم حرارت دهی روغن و خنک کنندگی آب شاید بتوان یکی از پیچیده ترین و در عین حال کاراترین ماشین های قالب گیری چرخشی از نظر حرارت دهی در بازار داشت. شرکت ماشین سازی Rototek از برزیل نیز ماشین های بزرگی از نوع Rak- and- Rall را ارایه می‌کند. که دارای گرمخانه‌اي با 7 متر طول، 3 متر عرض است و برای تولید مخازن ذخیره سازی بزرگ بدنه‌ی قالب و... بکار می رود. محصولات خلاقانه قالب گیری چرخشی يكي از محصولات خلاقانه برای جلوگیری و ممانعت از جاری شدن سیل بکار می‌رود. این محصول شامل قطعات به هم متصل شونده‌اي است که با استفاده از پلی اتیلن با چگالی متوسط در شرکت Oakand Plastics در بیرمنگام و با استفاده از قالب گیری چرخشی ساخته شده است. این محصول همانند سدی در برابر سیل عمل کرده و دارای وزن سبک و راحتی حمل و نقل است که قابل استفاده به صورت دایمی و موفق و جایگزینی برای کیسه های شن متداول می باشد. تعداد کمی از این محصول قبل از طوفانی کاترینا در می سی سی پی مورد استفاده قرار گرفتند که این نمونه ها بعد از طوفان هم هنوز وجود دارند. و وظیفه‌ی خود را به خوبی انجام می دهند. یکی دیگر از محصولات جالب از شرکت Rotock ، یک سفال تهویه پشت بام است که با همکاری شرکت ساختمان سازی Red land تولید شده است. این طرح که جایزه طراحی را نیز برده است. از یک روش دارای ثبت اختراع برای قالب گیری درونه‌ايی 12 برای تهویه ی کباب پز بکار می رود. که با این کار دیگر نیاز به سرهم کردن قطعات بعد از تولید نیست. نمونه های قدیمی این پوشش های پشت بام توسط قالب گیری تزریقی ارایه می شدند که روش جدید برای تهیه آنها به صرفه تر و محصول نهایی محکم تر است. ایتالیا پیشرو در این مسیر ماشین سازان ایتالیایی فعالیت زیادی در اینگونه ماشین ها دارند. نام‌های پیشرو شامل Caccia Enginering در سامارات Polivin Rotomaching در سرانو و Roto Plastic International در بینات است. این شرکت در توسعه ی محصولات خود بیشتر به دنبال کنترل بهبود یافته تر هستند. مدلهای Roaut با دو بازو از شرکت Caccia برای کنترل چرخه ی خودکار دارای PLC و همچنین کنترل دمای داخلی قطعه هستند. Roto Plastic نیز Temp logger را به عنوان یک مجموعه در ماشین آلات خود ارایه می‌کند. که به فرآیندکار امکان افزایش تکرار پذیری فرآیند. کاهش نوسانات در مصرف مواد. بهبود سودمندی را می‌دهد. هم‌چنین این محصول تولید قطعات چندلایه با استفاده از مواد مختلف را در صورت نیاز میسر ساخته است. Templogger هم‌چنین بهبود دیگر قسمتهای ماشین را نیز میسر ساخته است. از جمله این مواد می‌توان به چرخش هوا درون گرمخانه اشاره کرد. با اصلاح جهت و مقدار جریان هوا، قالب‌ها می‌توانند به طور موثری حرارت داده شوند. همچنین این قابلیت را ایجاد کرده است تا اندازهی مشعل ها را برروی ماشین هاتغییر دهد. علاوه بر آن، سامانه ای برای سرمایش با دمش هوا را توسعه داده است و می‌توان زمان‌های سرد شدن را تا 20 درصد کاهش دهد. شرکت Polivini نیز اخیرا یک سیستم ثبت شده ای را ارایه کرده است. که داده های واقعی را برروی دماهای هوا و مواد در طول تمام چرخه ی تولید (حرارت دهی و سرمایش) فراهم میکند. در این سیستم هنگامیکه پارامترهای پایه ای فرآیند را تعین میکنید. ماشین به طورخودکار خودش را با هرگونه تغییری در شرایط کاری شامل دمای محیط مواد مورد استفاده هماهنگ می کند. به علاوه بر آن این شرکت بازدهی سامانه‌ی هوای گرم را بهبود داده است. تا برای قالبهای با اندازه ها و شکل های مختلف قابل تطبیق شود.

واژه نامه قالب گیری چرخشی Rotational molding

قالب گیری دمشی Blow molding

گرماشکل دهی Thermo forming

قالب گیری تزریقی Injection molding

تنش های باقي‌مانده Residual Stresses

قالب‌گیری گریزانشي Centrifugal Casting

گرمانرم Thyme plastic

گرماسخت Thermoset

گونه Grade

نرماسل plastisol

گرما شکل‌دهی دو صفحه ای Twin- sheet thermo forming

قالب گیری درونه‌اي Insert molding


» ادامه مطلب